مصطفى النوراني الاردبيلي
281
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
زردآلو : اسم فارسى است و خشك آن را خوبانى مىگويند و به يونانى ارميناقن و به لغت مصرى برفوق و به رومى اصاقو و به تركى اروك و اروق و به عربى مشمش نامند و آن ثمرى است معروف و بهتر از خوخ و در بلاد سرد بهم مىرسد و چندين نوع است با هسته شيرين و تلخ و هر يك به نامى مشهور و بهترين همه ارمنى و رسيده آن شيرين لطيف پوست هسته شيرين پرآب كم جرم آن است و خشك كرده آن بهتر از تازه آن است ، مفتح سدد و ملين صلابات و شيرين آن ملين طبع است و موافق گرم مزاجان ما دام كه در معده فاسد نگردد و آشاميدن آب مطبوخ يا نقوع خشك آن مسهل صفرا است خوردن برگ خشك آن به قدر دو مثقال با آب سرد قاطع اسهال كهنه و قطور آب برگ تلخ آن مسكّن درد گوش و قاتل كرم آن است ، بولس گفته كه برگ آن مثل برگ خوخ و قاتل كرم است ، وقتى كه سائيده برناف گذارند مؤثر است ، گل آن سرد و خشك و مطلق آشاميدن و پاشيدن آن قاطع نزف الدم باطنى و ظاهرى . « 1 » مزاج : در دوم گرم و تر است روغن هستهاش در سوم گرم و خشك است . اندامان غذا : كمپوت زردآلو رفع تشنگى مىكند ، زردآلو از شفتالو براى معده بهتر است ، زردآلو ارمنى به زودى در معده تباه نمىشود و نمىترشد براى جلوگيرى از زيان زردآلو بايد بعد از خوردنش انيسون و مصطكى را با شراب يا شراب مويز بخورند و سرد مزاجان با عسل خالص خورند خوب است . اندامان دفعى : هسته زردآلو داروى بواسير است . تبها : از آنجا كه به زودى فاسد مىشود تبها بدنبال دارد ليكن خوشاب زردآلوى خشكيده در تبهاى گرم سودمند است . « 2 » در بعضى مناطق كشمير شمالى پاكستان منطقهاى به نام بلتستان زردآلو زياد كشت مىشود كه بيشتر محصولات آنجا زردآلو هست و انواع مختلف دارد اقسام خوب آن را
--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 91 . ( 2 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 229 .